Wat is het werkelijke Masterplan Onderwijs?

Nu het nieuwe schooljaar weer is begonnen horen we vanuit het onderwijsveld weer

de obligate geluiden over het verbeteren van het onderwijs. In dit “Masterplan

Onderwijsverbetering” duiken dan steevast de volgende 3 woorden op: salaris,

werkdruk en klassengrootte. Als de eerste maar wordt vergroot en de laatste 2

worden verlaagd komt het goed. Zeker voor de leraar en vast ook voor de leerlingen.

Ik wil graag eens een verrassende suggestie doen en kom met het volgende

Masterplan waar ik het onderwijs nooit over hoor: verhoging van de kwaliteit van de

lessen. Ik weet dat het kennelijk vergezocht is voor het veld en niet voor de hand

liggend, maar wat als we de kwaliteit van de lessen eens tot centraal verbeterpunt

zouden nemen? Zou dat de onderwijskwaliteit misschien kunnen verbeteren? Mijn

sarcastische toon komt voort uit het feit dat ik mij al jarenlang verbaas over het feit

dat evidence-based practices niet al jaren op elke school de basis zijn van de

onderwijsvisie en dus de dagelijkse aanpak in de klaslokalen. Er is genoeg urgentie

om het onderwijs te verbeteren, kijk bijvoorbeeld naar de dalende PISA resultaten en

het zorgwekkende niveau van taalbeheersing onder VMBO-leerlingen. Ik zou dus

verwachten dat het onderwijs dankbaar gebruik maakt van de wetenschap om de

leerlingen het beste te bieden en met een Masterplan komt dat gebaseerd is op

onderzoeksresultaten. Wetenschappelijk onderzoek serieus nemen en het beste voor

leerlingen willen zou dan betekenen dat concepten als bijvoorbeeld een stevige

kennisoverdracht dat gestoeld is op hoge verwachtingen en een hoge lat,

werkgeheugen, voorkennis, cognitive load theory, differentiatie in retrieval practice,

spacing, veel begeleid oefenen en controle van begrip standaard onderdeel van elke

les waren. Als wetenschappelijk onderzoek ons vertelt dat de eigen rekenvaardigheid

en het niveau van rekendidactiek van de leerkracht de meest beslissende factor is in

het ontwikkelen van rekenvaardigheid bij leerlingen en als we tevens weten dat deze

niet op orde zijn bij alle leerkrachten, is het dan niet logisch om hier eens serieus

mee aan de slag te gaan?

We zouden raar opkijken als we in een ziekenhuis een arts zouden horen zeggen: “ik

weet dat sommige andere ziekenhuizen onderscheid maken tussen virussen en

bacteriën maar dat doen wij hier niet. Wij geloven daar niet in en bovendien denken

we dat patiënten het woord bacterie naar vinden dus daar doen wij niet aan”. Hoe

merkwaardig het ook klinkt,: het onderwijs bedient zich regelmatig van een van

dergelijke redeneertrant. Met als gevolg dat de mythe van de leerstijlen in stand blijft,

de misvatting dat competentie volgt op motivatie niet wordt ontmanteld , dat

leerlingen nog steeds naarstig op zoek moeten naar signaalwoorden in plaats van

dagelijks ondergedompeld te worden in rijke teksten en andere onwetenschappelijke

praktijken nog steeds usance zijn op scholen en leerlingen schaden in hun

ontwikkeling.

Kwalitatief hoogwaardige lessen leveren leraren geen euro meer op, maar het is mijn

stellige overtuiging dat het de subjectieve perceptie van werkdruk zal verminderen en

zal leiden tot meer rust en structuur in volle klassen en bovendien meer werkvreugde. Zowel bij leraar als bij leerling. En die leerling, daar draait het

uiteindelijk allemaal om.