Een opleiding in navelstaren en gehoorzamen: de onderwijsassistent

Jaren horen we dat het niveau van leerlingen in het basisonderwijs omlaag gaat, maar als we de kans hebben hier iets aan te doen dan wordt die kans niet gegrepen. Neem bijvoorbeeld de opleiding tot onderwijsassistent. Je zou verwachten dat die opleiding inmiddels een inhoudelijke kwaliteitsimpuls heeft gehad. Maar wat zie ik in de praktijk? Dat wat ik in 2017 al zag, namelijk een opleiding gericht op navelstaren en taakjes keurig registreren, zie ik in 2024 nog steeds. In de verplichte eindeloze reflectie op de eigen persoonlijkheid, dat zijn weg vind in presentaties en werkstukken, wordt geen verbinding gelegd met toekomstige onderwijstaken. Maar zijn er later wel onderwijstaken? Of wordt verwacht van deze studenten dat zij later slechts de 'oppasser in de klas zijn'? Goed genoeg om de doppen op de verfpotten te draaien en de scharen op te ruimen. Ik zie dat sommige leerkrachten hen maar wat graag op deze manier inzetten. Wat een verspilling van menskracht.

Het moet de ambitie zijn om in drie jaar, nota bene op MBO niveau vier, studenten voor te bereiden op essentiële taken in het onderwijs: het daadwerkelijk onderwijsinhoudelijk ontlasten van de leerkracht. Geef deze studenten kennis! Ga drie jaar structureel hard aan de slag met rekenen, taal, didactische kennis en het vergroten van de algemene ontwikkeling zodat kinderen in de zaakvakken kunnen leren van deze studenten. Dit zal niet alleen de leerlingen in het primair onderwijs, maar ook de toekomstige onderwijsassistenten een stuk gelukkiger maken.

Zoals de Zelfdeterminatietheorie aangeeft hebben mensen behoefte aan verbinding, competentie en autonomie om gelukkig te functioneren in hun werk. Het op pad gestuurd worden voor klusjes en het zijn van hulpje in de klas is ondermijnend voor het gevoel van autonomie. Als je in drie jaar weinig leert ontwikkel je nooit een gevoel van competentie. Op deze wijze kunnen we niet verwachten dat deze studenten zich later prettig verbonden voelen met school en leerkrachten.

Als je werkelijk wil dat het onderwijs verbetert, moet je starten aan de basis. Stop met studenten doelloos laten navelstaren op zichzelf. Bereid hen niet voor op een carrière van louter gehoorzamen en taakjes uitvoeren, maar geef hen de kennis en vaardigheden om samen met de leerkracht het beste voor de kinderen te doen.